Núi Châu Thới – Di sản Địa tầng, Địa mạo và Điểm nhìn ba thành phố

Hà Quang Hải

Là di tích Lịch sử – Văn hóa cấp quốc gia, núi Châu Thới còn là một địa di sản có giá trị khoa học về Địa tầng, Địa mạo và là điểm nhìn duy nhất để chiêm ngưỡng cảnh quan tự nhiên và đô thị ba thành phố lớn của vùng kinh tế trọng điểm phía nam: Bình Dương, Biên Hòa và TP. HCM.

  1. Đá Hệ tầng Châu Thới có tuổi 250 triệu năm

Châu Thới (núi Châu Thới) được nhà địa chất Bùi Phú Mỹ và cộng sự đặt tên Hệ tầng Châu Thới tuổi Trias giữa (T2 ct) trên cơ sở nghiên cứu chi tiết mặt cắt địa chất tại núi Châu Thới (Thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương) và Bửu Long (thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai). Đây là hệ tầng đá cổ nhất lộ ra dưới dạng một khối núi duy nhất vùng Đông Nam Bộ.

Theo mô tả [2], mặt cắt hệ tầng Châu Thới từ dưới lên gồm 3 tập. Tập 1: cuội kết nhiều thành phần lộ ra tại Bửu Long. Tập 2: chủ yếu là cát kết arkos lộ ở Châu Thới và Bửu Long. Tập 3: cát bột kết, sét bột, bột kết lộ ra ở Bửu Long và Châu Thới. Đá của tập 2 và 3 bị cuội kết cơ sở tuổi Jura phủ bất chỉnh hợp.

“Tập 1: Cuội kết nhiều thành phần lộ ra tại Bửu Long. Cuội gồm diorit, plagiogranit biotit, ryolit, ryodacit porphyr, đá sừng thạch anh felspat, gneis, silic, đá phiến thạch anh – mica, đá hoa.” [2]. Ảnh: H.Q.H
“Tập 2: Chủ yếu là cát kết arkos, hạt vừa màu xám lục, phân lớp dày hoặc dạng khối. Tại Bửu Long quan sát rất rõ quan hệ chuyển tiếp của tập cát kết arkos này với với tập cuội kết cơ sở (tập 1) nằm dưới.” [2]. Ảnh: H.Q.H

Cát kết arkos lộ ở vách khai thác đá sườn núi Châu Thới. Ảnh: H.Q.H

“Tập 3: cát bột kết, sét bột, bột kết màu xám đen phân lớp rõ nằm xen kẽ nhau, nằm chuyển tiếp từ tập 2 lên. Trong đá phiến và bột kết tìm được hóa thạch cúc đá (ở Bửu Long) và Chân rìu (ở Châu Thới).” Các vào hóa thạch này là cơ sở để các nhà cổ sinh xác định các đá hệ tầng Châu Thới có tuổi Trias giữa.

Cúc đá Anisi vùng đồi Bửu Long, Biên Hòa, cơ sở định tuổi cho hệ tầng Châu Thới. Nguồn [2].
  1. Các bậc thềm ở núi Châu Thới

Núi Châu Thới có các mức thềm như sau:

– Bề mặt cao 30 m phân bố ở chân núi Châu Thới. Bề mặt này có diện rộng, khá bằng phẳng. Đồi cát đỏ (nghĩa trang liệt sỹ TP.HCM) cũng thuộc mức thềm này.

– Bề mặt cao 60 m phân bố dạng vai sườn núi. Mức bề mặt này có thể nhận thấy từ các vị trí xa quanh núi.

– Bề mặt đỉnh núi Thới khá bằng phẳng, cao 90 m.

Ba bậc thềm trên có nguổn gốc mài mòn, thuộc các mức thềm phổ biến ở vùng Nam Bộ: T4 (25 – 35 m), T5 (55 – 65 m) và T6 (80-100 m). Tuổi tương ứng cho các mức thềm này là 97.000 ± 27.000 năm (tuổi OSL của hệ tầng Thủ Đức cấu tạo thềm T4), T5: 165.000-195.000 năm, và T6: 240.000-300.000 năm [1].

Các bậc thềm mài mòn ở núi Châu Thới. Ảnh: H.Q.H
  1. Núi Châu Thới – Điểm nhìn ba thành phố

Về hành chính, núi Châu Thới thuộc tỉnh Bình Dương, nhưng về không gian núi Châu Thới được xem như phân bố tại điểm kết nối giữa ba thành phố lớn của miền Đông Nam Bộ, đó là Bình Dương, Biên Hòa và thành phố Hồ Chí Minh. Là điểm cao duy nhất nhô trên bề mặt đồng bằng giữa ba thành phố nên núi Châu Thới được nhìn thấy từ nhiều vị trí xung quanh và từ đỉnh núi Châu Thới dễ dàng quan sát cảnh quan thiên nhiên và đô thị của ba thành phố này.

– Trung tâm thành phố Thủ Dầu Một cách núi Châu Thới 18 km về phía tây bắc, theo hướng này có thể quan sát thềm Pleistocen, thị xã Dĩ An, thị xã Thuận An và các tòa nhà cao của thành phố Thủ Dầu Một ?.

– Trung tâm thành phố Biên Hòa cách núi Châu Thới 10 km về phía đông bắc, theo hướng này có thể quan sát thung lũng sông Đồng Nai và thành phố Biên Hòa.

– Tháp Tài chính Bitexco (quận 1 Tp. Hồ Chí Minh) cách núi Châu Thới 19 km về phía Tây Nam, theo hướng này có thể quan sát được các tòa nhà cao tầng quận 1 và cảnh quan khu đô thị Đông thành phố Hồ Chí Minh.

Nếu lắp đặt hệ thống ống nhòm trên đỉnh Châu Thới, việc quan sát cảnh quan ba thành phố sẽ rất thú vị. Đỉnh núi Châu Thới cũng là điểm thích hợp để ngắm nhìn bình minh thành phố Biên Hòa phía đông và hoàng hôn thành phố Hồ Chí Minh phía Tây.

Núi Châu Thới nhô cao trên vùng đồng bằng, điểm nhìn duy nhất để chiêm ngưỡng cảnh quan tự nhiên và đô thị ba tỉnh, thành: Bình Dương-Đồng Nai-Tp.HCM
Châu Thới nhìn từ phía bắc (Bình Dương). Ảnh: H.Q.H
Núi Châu Thới nhìn từ phía Đông (bờ sông Đồng Nai, Biên Hòa). Ảnh: Phạm Hoài Nhân (Nguồn Internet)
Từ đỉnh núi Châu Thới nhìn về thung lũng sông Đồng Nai ở phía đông. Ảnh: H.Q.H
Từ đỉnh núi Châu Thới quan sát cảnh quan đô thị, đồng bằng thấp và sông Đồng Nai ở phía đông nam. Ảnh: H.Q.H
Từ đỉnh núi Châu Thới nhìn về phía tây nam thấy Tháp Tài chính Bitexco ở quận 1, TP.HCM. Ảnh: Phạm Hoài Nhân (Nguồn: Internet)
Ngắm hoàng hôn đô thị từ đỉnh núi Châu Thới. Ảnh từ Facebook Tu Nguyễn (nguồn: Internet)

Các giá trị về địa tầng, địa mạo và điểm nhìn ba thành phố sẽ làm tăng thêm giá trị Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia núi Châu Thới. Khảo sát bổ sung để định danh và đánh dấu điểm xuất lộ các cấu trúc địa chất, các quan hệ địa tầng, các vị trí hóa thạch để có kế hoạch bảo tồn nhằm phục cho du lịch giải trí, thăm quan học tập, nghiên cứu về khoa học Trái đất của một vùng kinh tế trọng điểm là một đề tài khoa học cần được thực hiện.

Tài liệu tham khảo

1.Hà Quang Hải,  Lê  Hoài  Nam,  Nguyễn  Ngọc  Tuyến,  Nguyễn  Thị  Phương Thảo,  (2014),  “Thềm biển Nam Bộ  –  Bằng chứng về biến đổi môi trường”, Tuyển tập Hội thảo Khoa học lần IX– ĐHKHTN Tp. HCM, 21-11-2014.

2. Bùi Phú Mỹ, Vũ Khúc, Trương Công Đượng, Ma Công Cọ. 1994, Lại bàn về Hệ tầng Châu Thới. Tạp chí địa chất, số 222 (5/6)/1994. Hà Nôi.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s