‘Giải pháp chống ngập bằng lu’ qua con mắt họa sĩ biếm

TTO – Chùm tranh biếm họa về cái lu và công dụng chống ngập qua con mắt họa sĩ biếm Tuổi Trẻ Cười.

Tuổi Trẻ Cười

Hải đăng Nam Trung Bộ – Điểm nhìn ngoạn mục cảnh biển, địa mạo và địa chất bờ biển

Hà Quang Hải

Bờ biển khúc khuỷu

Bờ biển khúc khuỷu Nam Trung Bộ là kết quả tác động lâu dài của quá trình phong hóa, biển, sông vào cấu trúc địa chất phức tạp với sự đa dạng thành phần đá (đa dạng địa chất). Sự khúc khuỷu bờ biển là cơ sở của sự đa dạng địa mao như mũi nhô, vách biển, hang biển, vũng, vịnh, đầm; thềm biển, bãi biển đá, bãi biển cuội, bãi biển cát, các đê cát nối đảo…

Sự đa dạng địa chất và địa mạo bờ biển Nam Trung Bộ được phản ánh qua sự phong phú các geosite ở cấp độ khác nhau từ địa phương đến quốc tế. Những geosite nổi bật có thể kể đến như đảo núi lửa Lý Sơn, bờ biển xâm thực Gành Đèn – Gành Đá Dĩa, vịnh Đà Nẵng, vịnh Vân Phong, Nha Trang, Xuân Đài; đầm Thị Nại, Ô Loan…

Để thưởng ngoạn giá trị thẩm mỹ cũng như tìm hiểu địa chất và các dạng địa hình bờ biển nói trên, ngoài những điểm nhìn tự nhiên như đỉnh núi, đỉnh đèo, vách biển thì hải đăng là những điểm nhìn dễ tiếp cận, an toàn và rất ấn tượng.

Geosite điểm nhìn

Theo Reynard (2004) [9], geosite điểm nhìn là một vị trí cụ thể cho phép quan sát không bị cản trở những cảnh quan xung quanh và hiểu biết về lịch sử Trái đất được ghi lại trong đá, cấu trúc và địa hình nhìn thấy từ vị trí này. Về mặt giáo dục địa chất, các geosite điểm nhìn đặc biệt phù hợp để quan sát sự đa dạng và phức tạp của khu vực.

Các geosite điểm nhìn cho phép nhìn cảnh quan rộng và giải thích địa chất và địa mạo ở quy mô khu vực. Bản thân vị trí (điểm nhìn) không nhất thiết phải có bất kỳ giá trị địa di sản nội tại nào [9]. Giá trị của nó nằm trong những gì có thể nhìn thấy từ nó và do đó các cấu trúc nhân tạo như hải đăng cũng được phân loại vào geosite điểm nhìn.

Hải Đăng – geosite điểm nhìn

Hải đăng là ánh sáng của những cột đèn biển giúp thủy thủ tìm đường vào cảng, xác định vị trí tàu, thuyền trên biển, báo hiệu những nơi có đá ngầm, bãi cạn, mũi  đá.

Hải đăng thường được xây dựng tại những vị trí cao trên bờ biển hay các mũi đá, nhô cao trên lớp phủ thực vật nên không bị che khuất tầm nhìn, vì vậy từ hải đăng có thể dễ dàng quan sát cảnh biển, đặc điểm địa chất và địa mạo bờ biển. Dưới đây là một số ví dụ:

1) Hải đăng Lý Sơn

Hải đăng Lý Sơn thuộc thôn Đông, xã An Hải, huyện Lý Sơn, Quảng Ngãi. Hải đăng cao 45 m, được xây dựng trước năm 1898 trên thềm biển cao 2-3 m có móng là cát kết san hô (đá kết) và bazan tuổi Holocen. Từ hải đăng có thế quan sát núi lửa hai tầng (Hang Câu – Chùa Hang và Thới Lới), bề mặt thềm biển, các ô ruộng tỏi, khu dân cư ven chân núi và bờ biển phía đông cù lao Ré.

Hải đăng Lý Sơn hoạt động từ năm 1898 [1]
Cảnh quan phía tây hải đăng: núi lửa hai tầng (Hang Câu – Chùa Hang và Thới Lới) và thềm biển cao 2 – 3 m [1]
Cảnh quan phía tây bắc hải đăng: bờ biển An Hải gồm vách Hang Câu – Chùa Hang, thềm biển, bãi biển tích tụ hẹp (ven theo bờ biển) và bãi mài mòn ngầm (được giới hạn bởi gờ sóng đổ) [1]
Cảnh quan phía nam hải đăng: vũng Mù Cu, thềm biển [1]
2) Hải đăng Ba Làng An

Hải đăng Ba Làng An thuộc thôn Phú Quý, xã Bình Châu, huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi). Hải đăng cao 36,4 m, xây dựng trên thềm biển mài mòn cao khoảng 25 m cấu trúc bởi đá bazan Pliocen. Bờ biển Ba Làng An là bờ xâm thực dạng răng cưa, vách dốc; vì vậy hải đăng là vị trí thích hợp và an toàn nhất để quan sát cảnh quan địa mạo bờ biển.

Hải đăng xây dựng trên thềm biển cao khoảng 25 m cấu tạo bởi đá bazan tuổi Pliocen

Hải đăng là vị trí thích hợp nhất để quan sát địa mạo – địa chất bờ biển xâm thực Ba Làng An [2]
Một đoạn bờ biển xâm thực nhìn từ đỉnh hải đăng Ba Làng An. Ảnh: Phước Ngọc – TTXVN [3]
3) Hải đăng Đại Lãnh (Mũi Điện)

Hải đăng Đại Lãnh thuộc thôn Vũng Rô, xã Hòa Xuân Nam, huyện Đông Hòa, tỉnh Phú Yên. Hải đăng cao 25,6 m xây dựng năm 1890 trên mũi đá granit cao khoảng 65 m thuộc phức hệ Đèo Cả, tuổi Kreta.

Hải đăng Đại lãnh trên mũi đá granit [4]
Ngắm nhìn ánh bình minh tại Hải đăng Đại Lãnh, nơi cực Đông của Việt nam [4]

Cảnh quan bờ biển và Bãi Môn phía tây bắc hải đăng Đại Lãnh. Ảnh Anh Vũ
Vách đá granit dốc đứng phía đông nam mũi Đại Lãnh nhìn từ Hải Đăng. Ảnh Anh Vũ

4) Hải đăng Hòn Lớn

Hải đăng Hòn Lớn trên đảo Bích Ðầm thuộc phường Vĩnh Nguyên, TP Nha Trang, tỉnh Khánh Hoà. Hải đăng cao 16 m, xây dựng năm 1890 trên mũi đá granit cao khoảng 80 m thuộc phức hệ Đèo Cả.

Hải đăng Hòn Lớn được xem là “mắt biển” của Nha Trang và có ý nghĩa quan trọng trong việc rọi ánh sáng, giúp hoạt động tàu thuyền ra vào vịnh Vân Phong an toàn.

Hải đăng Hòn Lớn nằm trên đảo Bích Ðầm. Ảnh Trường Ngân
Một góc vịnh Nha Trang nhìn từ hải đăng Hòn Lớn. Ảnh Trường Ngân

5) Hải đăng Kê Gà

Hải đăng Kê Gà thuộc xã Tân Thành, huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận. Hải Đăng cao 41 m, xây dựng vào năm 1898 trên đảo Khe Gà cao khoảng 20 m cấu tạo bởi đá granit thuộc phức hệ Đèo Cả.

Hải đăng Kê Gà xây dựng vào năm 1897. Ảnh Hữu Thành [5]

Từ ngọn hải đăng nhìn về phía bắc (phía đất liền) có thể quan sát cảnh quan địa mạo rộng gồm nhiều dạng địa hình: các cồn cát vàng, các cồn cát trắng, mũi đá Bắc và Nam nhấp nhô các cột đá mà nổi bật là cột đá ‘búp sen’ cao khoảng 8 m, bãi cát trắng mịn Kê Gà phía tây và bãi Hang Mú phía đông, eo biển hẹp giữa bãi đá Nam và đảo Kê Gà với những tàu cá trên mặt biển phẳng lặng. Nhìn cận cảnh bãi Hang Mú và mũi đá hình Đầu Gà sẽ thấy chi tiết các dạng địa hình như: các khối đá, cột đá, vách bãi…

Cảnh quan phía bắc nhìn từ ngọn hải đăng (ô màu đỏ là bãi Hang Mú). Lê Hoàng Hải [6]
Bãi Hang Mú nhìn từ hải đăng Kê Gà. Ảnh Nguyễn Minh Phương [7]
Mũi đá hình Đầu Gà ở phía tây đảo Kê Gà. Ảnh Hữu Thành [5]

Dưới đây là danh sách hải đăng Nam Trung Bộ. Du khách có thể tham khảo để khi có điều kiện tiếp cận hải đăng, tìm hiểu kiến trúc, lịch sử cũng như ghi những bức hình bờ biển kỉ niệm cho chuyến đi từ những ngọn hải đăng này.

Bảng 1: Danh sách hải đăng Nam Trung Bộ
Tiếp bảng 1: Danh sách hải đăng Nam Trung Bộ

Tóm lại:

Một hệ thống hải đăng được xây dựng trên bờ biển khúc khuỷu Nam Trung Bộ để định hướng đi cho tàu thuyền trên biển và cửa sông, giúp việc lưu thông an toàn. Một số hải đăng trên một trăm tuổi có ý nghĩa về mặt kiến trúc và lịch sử như: Tiên Sa, Lý Sơn, Cù Lao Xanh, Đại Lãnh, Mũi Dinh, Kê Gà là những điểm đến yêu thích của nhiều du khách.

Hải đăng thường được xây dựng tại các điểm cao ven bờ, hoặc trên những mũi đá nhô ra biển, đó là những vị trí thông thoáng không bị che lấp tầm nhìn, dễ tiếp cận và an toàn, vì vậy rất thích hợp để du khách ngắm nhìn cảnh biển, tìm hiểu những đặc điểm địa chất, địa mạo bờ biển, nhất là những đoạn bờ có vách đá dốc, hiểm trở.

Nghiên cứu, bổ sung những điểm nhìn từ hải đăng sẽ làm phong phú hơn loại hình geosite, góp phần đẩy mạnh hơn nữa hoạt động du lịch cho dải ven biển Nam Trung Bộ.

Tham khảo

[1]. http://dulichlyson.org/hai-dang-ly-son-ngon-hai-dang-cao-nhat-viet-nam/

[2]. https://vnexpress.net/du-lich/ngon-hai-dang-co-ten-la-ben-bo-bien-quang-ngai-3887520.html

[3]. https://dantocmiennui.vn/du-lich/tram-den-bien-ba-lang-an-diem-du-lich-me-hoac-du-khach/227843.html

[4]. https://dulich.dantri.com.vn/du-lich/man-nhan-voi-bo-anh-hai-dang-dai-lanh-mui-dien-kieu-hanh-giua-thien-thien-hung-vi-20180911090413736.htm

[5]. https://vietnam.vnanet.vn/vietnamese/hai-dang-ke-ga/36427.html

[6]. https://phutho74.com/index.php/sangtac/35-doan-van/549-langthang-do-day-hai-dang-ke-ga-binh-thuan

[7].  http://baoninhthuan.com.vn/photo/79540p124c126/ky-thu-hai-dang-ke-ga.htm

[8]. http://www.vms-south.vn/hai-dang-luong-hang-hai/he-thong-hai-dang

[9]. Piotr  Migon; Edyta  Pijet-Migon. Viewpoint  geosites  —  values,  conservation  and  management  issues. http://dx.doi.org/10.1016/j.pgeola.2017.05.007

 

 

‘Tối hậu thư’ cho thắng cảnh Suối Tiên tuyệt đẹp ở Mũi Né

Quế Hà

Sau nhiều “ồn ào” về Suối Tiên, thắng cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp của Mũi Né bị băm nát, chiều 26.4, UBND TP.Phan Thiết đã họp báo làm rõ “thân phận pháp lý” của thắng cảnh này.

Suối Tiên bị chia ô cho thuê bày bán hàng ngay trong lòng con suối, gây phản cảm với thắng cảnh từng góp phần tạo nên thương hiệu Mũi Né. Ản: Quế Hà
Suối Tiên bị chia ô cho thuê bày bán hàng ngay trong lòng con suối, gây phản cảm với thắng cảnh từng góp phần tạo nên thương hiệu Mũi Né. Ản: Quế Hà

Chủ trì buổi họp báo là ông Võ Văn Thông, Phó chủ tịch UBND TP. Phan Thiết (Bình Thuận). Cùng tham dự với các phóng viên báo, đài, còn có đại diện Sở TT-TT Bình Thuận, đại diện UBND xã Thiện Nghiệp và P.Hàm Tiến, cùng các phòng chức năng của TP.Phan Thiết. Tham dự họp báo còn có thượng tá Phạm Xuân Thịnh, Phó trưởng Công an TP.Phan Thiết.

Mở đầu buổi họp báo, ông Võ Văn Thông cho biết, thời gian qua nhiều báo, đài trong đó có Báo Thanh Niên, phản ánh tình trạng nhếch nhác, phá nát thắng cảnh, đồng thời gây mất an ninh trật tự ở Suối Tiên.

Theo đó, kể từ khi UBND TP.Phan Thiết có công văn đồng ý về mặt chủ trương cho Công ty TNHH Green Dragon (có trụ sở ở P.Phú Hài, TP.Phan Thiết) vào thắng cảnh này tôn tạo, làm vệ sinh môi trường, công ty này đã tự ý đặt nhiều thùng rác, làm nhà vệ sinh di động, đúc bê tông trong dòng suối, cho thuê bán hàng và thu vé du khách với giá 15.000 đồng/vé người lớn…

Sự hiện diện bất ngờ và những tác động thô bạo của Công ty TNHH Green Dragon đến thắng cảnh Suối Tiên  (dòng suối chảy ngang qua xã Thiện Nghiệp và P.Hàm Tiến đổ ra biển Mũi Né) đã tạo ra dư luận bức xúc, không chỉ đối với báo chí mà còn gây bức xúc đối với người dân địa phương. Sau đó, UBND tỉnh Bình Thuận đã có chỉ đạo phải làm rõ thông tin báo chí phản ánh.

Bảo vệ đặt ghế đứng giữa dòng suối ngăn chặn và kiểm soát vé của du khách. Quế Hà

UBND TP.Phan Thiết  “qua mặt” UBND tỉnh Bình Thuận?

Theo Phó chủ tịch UBND TP. Phan Thiết Võ Văn Thông, để gìn giữ, tôn tạo, và nhất là giữ vệ sinh sạch sẽ Suối Tiên, UBND TP.Phan Thiết có chủ trương “xã hội hóa” để khai thác và tôn tạo thắng cảnh này.

Do đó, UBND TP.Phan Thiết có chủ trương cho Công ty TNHH Green Dragon đến khai thác và cho phép bán vé thu tiền du khách tham quan. Việc Công ty TNHH Green Dragon bán vé thu phí tham quan của du khách bắt đầu từ tháng 8.2018 đến nay, chỉ bằng một văn bản đồng ý chủ trương của UBND.TP.Phan Thiết.

Tại buổi họp báo, các phóng viên công bố văn bản tham mưu của Phòng TN-MT Phan Thiết, có nội dung việc cho phép đầu tư vào suối Tiên phải có dự án, phải do UBND tỉnh cấp phép, chứ không thuộc thẩm quyền của UBND TP.Phan Thiết (căn cứ điều 59 luật Đất đai). Tuy nhiên sau đó, ngày 12.7.2018, UBND TP.Phan Thiết vẫn ban hành văn bản đồng ý cho Công ty TNHH Green Dragon vào Suối Tiên xây dựng các công trình và bán vé thu phí tham quan.

Cũng theo UBND TP.Phan Thiết, cho đến ngày 11.12.2018, Công ty TNHH Green Dragon mới được UBND tỉnh Bình Thuận ban hành công văn số 5275, cho phép khảo sát, lập thủ tục đầu tư điểm du lịch Suối Tiên. Ngoài ra, cho đến thời điểm này, Công ty TNHH Green Dragon vẫn chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp bất kỳ quyết định nào về việc đầu tư tại thắng cảnh Suối Tiên.

Tuy nhiên, cho tới thời điểm từ tháng 8.2018 đến nay, Công ty TNHH Green Dragon vẫn “nắm giữ” thắng cảnh Suối Tiên để thu tiền khách tham quan.

Hai bên dòng Suối Tiên là khối nhũ thạch làm say đắm du khách. Quế Hà

Nếu không được cấp phép phải “trả lại” Suối tiên!

Tại buổi họp báo, phóng viên các cơ quan báo chí: Nhân Dân, Sài Gòn Giải Phóng, Thanh Niên, Tuổi Trẻ, Truyền hình Quốc hội, Báo Bình Thuận… đặt nhiều câu hỏi về tính pháp lý, trách nhiệm của chính quyền địa phương khi để thắng cảnh Suối Tiên bị tàn phá không “thương xót”, và vì sao chưa đầy đủ tính pháp lý mà UBND TP.Phan Thiết vẫn cho doanh nghiệp chặn du khách thu tiền

Đa số các phóng viên có ý kiến tại buổi họp báo đều có nhiều tin, bài, phóng sự phản ánh những bất bình của người dân, những tác động thô bạo vào dòng suối vốn rất đẹp ở Mũi Né.

Trả lời vấn đề này, Phó chủ tịch UBND TP.Phan Thiết Võ Văn Thông, cho biết thành phố từng giao Suối Tiên cho xã Thiện Nghiệp và P.Hàm Tiến quản lý, rồi sau này lại giao cho Ban Quản lý Khu du lịch Hàm Tiến – Mũi Né khai thác và quản lý, nhưng không quản lý được.

Từ đó, để xảy ra tình trạng chèo kéo khách, mất an ninh trật tự tại địa phương. Từ đây, thành phố bàn bạc và chủ trương “xã hội hóa” việc khai thác quản lý Suối Tiên. Nhưng theo quy định của UBND TP.Phan Thiết, cho đến hết tháng 6.2019, nếu Công ty TNHH Green Dragon vẫn chưa được các cơ quan chức năng có thẩm quyền có quyết định chấp thuận đầu tư (ở đây là UBND tỉnh Bình Thuận – PV),  thì phải bàn giao, “trả lại” Suối Tiên cho UBND TP.Phan Thiết quản lý, và buộc phải tháo dỡ hết những vật dụng “xâm phạm” vào bên trong thắng cảnh này.

Công ty TNHH Green Dragon chia ô, đúc bê tông và cho thuê mặt bằng bán hàng ngay trong lòng di tích thắng cảnh Suối Tiên khiến người dân địa phương vô cùng bức xúc. Quế Hà

Thu tiền vé trên 500 triệu đồng/tháng

Ông Võ Văn Thông cho biết, hiện nay việc thu tiền bán vé của Công ty TNHH Green Dragon chỉ là “tạm thời”. Ngoài chi phí đầu tư tạm, trả tiền thu gom rác, tiền bán vé tham quan còn lại sẽ nộp vào quỹ phúc lợi xã hội của thành phố (?).

Với giá vé người lớn 15.000 đồng, trẻ em 7.000 đồng, nhưng mỗi tháng Công ty TNHH Green Dragon thu trên 500 triệu đồng tiền bán vé vào tham quan. Quế Hà
Suối Tiên là thắng cảnh mà tạo hóa ban tặng cho du lịch Mũi Né, góp phần tạo nên sản phẩm du lịch đặc sắc của du lịch Bình Thuận. Quế Hà

Tuy nhiên, Phó chi cục Thuế TP.Phan Thiết, có mặt tại buổi họp báo, công bố con số doanh thu của Công ty TNHH Green Dragon. Công ty này có doanh thu 5,1 tỉ đồng (dù chỉ thành lập tháng 8.2018) bao gồm doanh thu từ danh thắng Suối Tiên và danh thắng Thác Bà (ở huyện Tánh Linh, Bình Thuận, cũng do công ty này bán vé thu tiền). Số tiền mà công ty này nộp vào ngân sách mới chỉ được hơn 251 triệu đồng.

Riêng doanh thu từ Suối Tiên, Công ty TNHH Green Dragon thu được trong năm 2018 là 2.057.088.345 đồng. Chỉ riêng tháng 1.2019, tiền doanh thu từ bán vé Suối Tiên, công ty này đã thu về 592.362.000 đồng.

Theo lãnh đạo Chi cục Thuế TP.Phan Thiết, đây là con số do doanh nghiệp báo cáo, chứ không phải do Chi cục Thuế kiểm tra mà có.

Kết thúc buổi họp báo, ông Võ Văn Thông xin tiếp thu các ý kiến cũng như các thắc mắc của phóng viên báo, đài thường trú trên địa bàn Bình Thuận. Một lần nữa ông Thông khẳng định, hết tháng 6.2019 nếu Công ty TNHH Green Dragon không hoàn thành đầy đủ các thủ tục đầu tư và chưa được tỉnh cấp phép, thì sẽ “thu hồi” Suối Tiên.

https://thanhnien.vn/thoi-su/toi-hau-thu-cho-thang-canh-suoi-tien-tuyet-dep-o-mui-ne-1075821.html

Kè mềm tiền tỉ bị hư hại sau 2 năm sử dụng

TTO – Sau hơn 2 năm đưa vào sử dụng (từ tháng 12-2016 đến nay), hệ thống kè mềm chắn sóng, gây bồi tạo bãi được thí điểm ở biển Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang đã bị hư hỏng, bục rách.

Nhiều người dân thắc mắc tại sao mới đưa vào sử dụng mà hệ thống kè chắn đã hư hỏng?

Theo ghi nhận, thời điểm nước biển rút, kè mềm nhô lên khỏi mặt nước không đều nhau. Có những chỗ kè còn nguyên vẹn thì nhô cao nhưng cũng có những chỗ bị lún sâu, rách nát.

Kè mềm dọc theo biển Gò Công Đông thuộc dự án thí điểm “Gây bồi tạo bãi, trồng cây ngập mặn bảo vệ đê biển Gò Công Đông” bằng kết cấu vật liệu túi Geotube (sản xuất bằng vải dệt polypropylen) được may tại nhà máy thành các ống, sau đó bơm cát vào trong ống tạo thành các con đê mềm, hay còn gọi là đê ngầm.

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online về việc này, ông Nguyễn Thiện Pháp – chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và phòng chống lụt bão tỉnh Tiền Giang – cho biết về cơ bản, tuyến đê mềm đã phát huy được công năng khi giữ được phù sa, tạo bãi bồi. Dự án được khởi công từ tháng 3-2016 và đến tháng 12-2016 hoàn thành và đưa vào sử dụng.

Tuyến đê có chiều dài khoảng 1.400m, chiều cao 1,7m với tổng mức đầu tư hơn 56 tỉ đồng. Theo ông Pháp, nguyên nhân khiến các túi Geotube bị hỏng là do tác động của sóng đánh trực tiếp vào túi, đặc biệt khi sóng biển mang theo các vật cứng như gốc cây, vật cứng tác động vào đầu túi khiến túi bị rách. Một nguyên nhân khác nữa là do túi Geotube có xu hướng bị giảm chất lượng theo thời gian sử dụng.

Một đoạn kè mềm bị hư hỏng sau hơn 2 năm sử dụng – Ảnh: MẬU TRƯỜNG

Trước tình trạng tuyến đê bị hư hại như hiện nay, ông Pháp cho biết để khắc phục tạm thời, ngành chức năng tỉnh Tiền Giang thường xuyên tăng cường kiểm tra, kiểm soát đoạn kè, khi thấy có dấu hiệu hư hỏng ở đâu thì lập tức sửa chữa bằng cách may lại điểm bị rách tại đó.

“Bên cạnh đó, tỉnh cũng đã có văn bản kiến nghị Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn xem xét, nghiên cứu lại chất liệu làm túi Geotube cho phù hợp hơn” – ông Pháp nói.

MẬU TRƯỜNG – THANH TÚ

https://tuoitre.vn/ke-mem-tien-ti-bi-hu-hai-sau-2-nam-su-dung-20190615101052364.htm

Lên đỉnh đèo Ngang khám phá ‘cổng trời’ bị lãng quên

TTO – Từ “cổng trời” Hoành Sơn Quan trên đỉnh đèo Ngang, phóng tầm mắt là cả một vùng đất Kỳ Nam, Kỳ Anh, Hà Tĩnh rộng lớn nhưng đáng tiếc, đường lên di tích này dường như bị lãng quên với những dấu tích hoang phế.

Di tích Hoành Sơn Quan tọa lạc trên đỉnh đèo Ngang – Ảnh: NAM TRẦN

Di tích Hoành Sơn Quan hay còn thường được gọi “cổng trời”, xây dựng dưới thời Minh Mạng vào năm 1833, nằm trên đỉnh đèo Ngang (ranh giới của hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình), cao hơn 4m với hai bên là cả ngàn bậc thang được đào vào núi.

Vượt ngàn bậc đá uốn lượn, du khách bước đến “cổng trời” phóng tầm mắt về phía trước là cả một vùng đất Kỳ Nam, Kỳ Anh, Hà Tĩnh rộng lớn.

Hoành Sơn Quan là di tích cổ, khi xưa vốn để kiểm soát việc qua lại đèo và mang trong mình vẻ trầm mặc, cổ kính, rêu phong theo thời gian.

Nhưng dường như đã bị lãng quên với nhiều người bởi giờ đã lựa chọn qua hầm đèo Ngang thay vì vượt đèo để rút ngắn lộ trình.

Có chăng chỉ thi thoảng mới thấy từng nhóm bạn trẻ “phượt” bằng xe máy dừng chân đứng lại bên khu di tích này.

Quê ở Quảng Bình, Nguyễn Thị Kim Oanh (22 tuổi, Trường ĐH Y dược Đà Nẵng) cùng bạn đến khu di tích Hoành Sơn Quan trên đỉnh đèo Ngang thăm thú, chụp hình lưu lại những khoảnh khắc bên nhau trước khi dời giảng đường đại học.

Hoành Sơn Quan nằm trên đỉnh đèo Ngang được cả tỉnh Quảng Bình lẫn Hà Tĩnh xếp hạng di tích lịch sử, văn hóa thuộc tỉnh mình. Cả hai tỉnh cũng đều lập hồ sơ trình công nhận là di tích quốc gia nhưng đều không được chấp nhận.

Việc tranh chấp dai dẳng làm cho cả khu vực đèo Ngang được đánh giá có giá trị đặc biệt quan trọng trong lịch sử nhưng vẫn bị lãng quên và hiện nay ”cổng trời” Hoành Sơn Quan đang bị xuống cấp cùng sự xâm hại đáng tiếc.

Theo sách Đại Nam nhất thống chí, Hoành Sơn có độ dài 81 dặm, đông tây cách nhau 57 dặm, tây đến địa giới Hương Khê 40 dặm, nam đến Quan ải Quảng Bình 49 dặm, bắc đến Cẩm Xuyên 32 dặm – Ảnh: NAM TRẦN
Tấm biển Hoành Sơn Quan bằng chữ Hán trên cổng vòm đá hướng ra phía bắc nay vẫn còn nhưng cũng đã bị vỡ – Ảnh: NAM TRẦN
Hoành Sơn Quan trên đỉnh đèo Ngang được Hà Tĩnh và Quảng Bình xếp hạng di tích lịch sử văn hoá thuộc tỉnh năm 2005 và từng lập hồ sơ xin di tích quốc gia nhưng chưa được công nhận – Ảnh: NAM TRẦN
Theo một vài sách cổ có ghi rằng ở đỉnh Đèo Ngang, hai phía đều có đắp các cấp đá, qua một quãng đường dốc ngắn khoảng 50m, trước cổng phía bắc Hoành Sơn Quan đã thấy gần 100 bậc đá, mỗi bậc dài khoảng 6m, rộng 0,4m – Ảnh: NAM TRẦN
Một nhóm bạn trẻ đi xe máy qua Đèo Ngang và ghé thăm Hoành Sơn Quan – Ảnh: NAM TRẦN
Theo thời gian, Hoành Sơn Quan bị lãng quên, phủ trên mình sự cổ kính, rêu phong và… sự cả xuống cấp – Ảnh: NAM TRẦN
Cùng với những mảng bong tróc, những dòng chữ của du khách thiếu ý thức đã viết, vẽ bậy trên di tích cũng khiến nơi này càng lúc bị xuống cấp – Ảnh: NAM TRẦN
Hoành Sơn Quan nhìn từ phía sau, nhiều mảng tường đã bị bong tróc, rong rêu thậm chí cây cối còn mọc cả trên nóc – Ảnh: NAM TRẦN
Từ trên Hoành Sơn Quan phóng tầm mắt phía trước là cả một vùng đất Kỳ Nam, Kỳ Anh, Hà Tĩnh – Ảnh: NAM TRẦN
Do lối lên di tích này nhỏ và cũ, nhiều người qua đây ít ai nhận biết được di tích nên tỉnh Hà Tĩnh đã đặt một tấm biển lớn bên đường Đèo Ngang để có thể dễ dàng thấy – Ảnh: NAM TRẦN

NAM TRẦN – HÀ THANH

Nguồn: https://dulich.tuoitre.vn/len-dinh-deo-ngang-kham-pha-cong-troi-bi-lang-quen-20190525130650252.htm

Cánh đồng lúa ở Tam Cốc vào mùa đẹp nhất trong năm

Nhiều du khách thăm Tam Cốc, Ninh Bình vào mùa lúa chín đều ngỡ ngàng trước cảnh sắc núi đồi, đồng ruộng đẹp như tranh vẽ.

Ninh Bình đang là tâm điểm thu hút du khách trong mùa hè này khi tổ chức Tuần Du lịch với chủ đề “Sắc vàng Tam Cốc – Tràng An”, diễn ra từ ngày 18 đến 25/5.
Tuần Du lịch Ninh Bình còn là “đại hội nhiếp ảnh” khi thu hút hàng trăm tay máy từ khắp vùng miền đến, ghi lại cảnh đẹp mùa lúa chín Tam Cốc. Người chụp đứng trên những khối núi đá vôi để lấy góc chụp từ trên cao.
Mùa vàng Tam Cốc bắt đầu từ tháng 5 đến trung tuần tháng 6 hàng năm. Với cảnh núi non hùng vĩ, Tam Cốc – Tràng An còn được mệnh danh là “Hạ Long cạn”.
Từ bến thuyền Văn Lâm, du khách ngao du phong cảnh quanh Tam Cốc, ngắm nhìn các ngôi nhà nhỏ nằm dọc theo tuyến sông và hang động, như hang Cả, hang Hai hay hang Ba.
Để có được bức ảnh ưng ý về mùa vàng Tam Cốc, nhiều người leo núi đá vôi từ lúc 3h sáng và mất vài tiếng mới lên đến đỉnh.

“Trên núi đá vôi, dưới cái nắng đến 40 độ C, chúng tôi chờ đợi đoàn thuyền rước rồng (ảnh) theo dòng Ngô Đồng xuất hiện giữa hai miền lúa chín để chụp những bức ảnh đẹp nhất”, nhiếp ảnh gia Phạm Ngọc Thạch, Hà Nội, chia sẻ. Đây là đoàn rước trên quãng đường 2 km vào ngày khai mạc Tuần Du lịch Ninh Bình.

Vé tham quan 120.000 đồng một người, vé đi đò 150.000 đồng chở tối đa 4 người. Hành trình đi đò qua ba hang đá kéo dài khoảng 2 tiếng. Ngoài ngồi đò xuôi dòng Ngô Đồng, du khách còn có thể tham quan chùa Bích Động và đền Thái Vi
So với khu du lịch Tràng An, Tam Cốc không quá đông đúc, mang đến du khách không gian yên bình của một miền quê đồng bằng Bắc bộ.
Các nhiếp ảnh gia nữ chọn ngồi thuyền trên dòng Ngô Đồng và chụp quang cảnh mùa lúa chín thanh bình xung quanh. Nhiếp ảnh gia Khánh Phan (từ TP HCM) cho biết, chị bị cuốn hút với vẻ đẹp mùa vàng khi trải nghiệm trên thuyền.
Qua đoạn sông nắng chiếu, du khách sẽ tận hưởng cảm giác mát lạnh khi thuyền tiến vào các hang. Trong đó, hang Cả dài 127 m, cách đó gần một km là hang Hai dài 60 m. Hang Ba gần đó, dài 50 m.

Huỳnh Phương

Ảnh: Khánh Phan, Phạm Ngọc Thạch

https://vnexpress.net/du-lich/canh-dong-lua-o-tam-coc-vao-mua-dep-nhat-trong-nam-3927996.html

 

Dự án 10.000 tỉ chưa chắc giúp TP.HCM thoát ngập

Hà Mai

Dự án chống ngập 10.000 tỉ đang gấp rút về đích kịp tiến độ vào quý 1/2020. Vì thế ngay từ lúc này, hiệu quả của dự án là vấn đề được người dân cũng như lãnh đạo TP.HCM đặc biệt quan tâm.

Dự án chống ngập 10.000 tỉ đã hoàn thành 76% tiến độ thi công. H.Mai

Hoàn thành chưa chắc hết ngập?

Sáng nay (14.5), Đoàn giám sát HĐND TP.HCM có buổi thực địa một số hạng mục thuộc dự án Giải quyết ngập do triều cường khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu giai đoạn 1 (dự án chống ngập 10.000 tỉ).

Dự án chống ngập 10.000 tỉ cam kết ‘về đích’ trong năm 2019 Ông Nguyễn Tâm Tiến, Giám đốc Công ty TNHH Trung Nam thông tin toàn bộ dự án hiện đã đạt khoảng 76% tiến độ thi công. Hiện khó khăn lớn nhất của dự án là công tác giải phóng mặt bằng. Tuy phần đê kè đã được điều chỉnh dịch chuyển, giảm số hộ phải đền bù xuống khoảng 50% (giảm 97 hộ so với 238 hộ theo dự kiến ban đầu) nhưng vẫn còn vướng một số tổ chức, hộ dân tại khu vực quận 4, quận 7, huyện Nhà Bè.

Bên cạnh đó, thời gian vay của hợp đồng đã ký liên quan đến nguồn vốn vay ưu đãi chỉ kéo dài đến hết tháng 6. Do một số vướng mắc về thủ tục trong thời gian qua, dự án đã chậm hơn so với tiến độ đề ra ban đầu.

Đáng chú ý, khi các thành viên Đoàn giám sát đặt câu hỏi về tác động của dự án sau khi hoàn thành, có thể giúp TP.HCM hết ngập không, ông Tiến trả lời “có thể có, có thể không”. Giám đốc Công ty Trung Nam giải thích, năm 2001, Chính phủ đã ban hành Quyết định 752 phê duyệt quy hoạch tổng thể hệ thống thoát nước TP.HCM đến năm 2020. Trong đó chủ yếu là các công trình, dự án nạo vét cống, kênh rạch, khơi thông dòng chảy, tiêu thoát nước đô thị. Tuy nhiên do nhiều sự thay đổi khách quan từ biến đổi tự nhiên, đến năm 2008, quy hoạch thủy lợi 1547 chống ngập úng khu vực TP.HCM lại được phê duyệt với mục tiêu giải quyết tình trạng ngập lụt của TP trong phạm vi diện tích vùng trung tâm 209.500 ha và một số vùng phụ cận.

“Dự án chúng tôi đang làm thuộc quy hoạch 1547, nhiệm vụ chính là ngăn triều, hỗ trợ tiêu thoát nước. Nếu trước đây thủy triều đạt mức 1,5 m – >1,7 m TP sẽ ngập thì sau khi dự án đi vào hoạt động, có thể ngăn triều lên tới mức 3 m. Có thể hình dung dự án như lực lượng biên phòng bao quanh vùng diện tích 570 km² khu vực bờ hữu sông Sài Gòn và trung tâm TP.HCM. Nếu các dự án theo quy hoạch 752 chưa hoàn thiện, hệ thống cống, kênh rạch không được khơi thông thì hệ thống cống ngăn triều cũng không thể hoạt động hiệu quả. Do đó, người dân không nên hiểu nhầm dự án hoàn thành là TP.HCM sẽ hết ngập. Đây là công trình quan trọng nhằm bổ trợ cho loạt hệ thống công trình chống ngập của TP” – ông Tiến lý giải.

TP.HCM vẫn khó thoát mùa ngập năm nay. Phạm Hữu

Cần đồng bộ thoát trong, bơm ngoài

8.000 tỉ đồng có giúp TP.HCM giảm ngập? Cung cấp thêm thông tin cho Đoàn giám sát, ông Nguyễn Hoàng Anh Dũng, Phó ban Quản lý khai thác hạ tầng kỹ thuật (Sở Xây dựng TP.HCM) cho biết đơn vị này đang tham mưu cho TP từng bước thực hiện hoàn thiện các dự án nạo vét kênh rạch, cống thoát nước, xây dựng các khu vực trữ nước nhằm giải quyết bài toán thoát nước mưa, nước mặt, đồng bộ cùng công trình kiểm soát ngập do triều. Các dự án thuộc quy hoạch 1547 và quy hoạch 752 đang được triển khai song song, đồng bộ, đảm bảo tương hỗ, bổ trợ cho nhau

“Ngoài nhiệm vụ kiểm soát triều, dự án chống ngập 10.000 tỉ còn giúp giảm mực nước, hỗ trợ thoát nước phía trong TP. Tuy nhiên vẫn cần kết hợp với hệ thống thoát nước đô thị tốt, đồng bộ thoát trong, bơm ngoài mới có thể giải quyết bài toán ngập cho TP.HCM” – ông Dũng nói.

Sau khi nghe báo cáo từ phía chủ đầu tư và các Sở, Ban ngành, bà Nguyễn Thị Lệ, Chủ tịch HĐND TP.HCM ghi nhận sự cố gắng của tất cả các đơn vị trong quá trình triển khai đã sốt sắng, chủ động để dự án “chạy” nhanh nhất trong khả năng có thể. Tuy nhiên bà Lệ vẫn e ngại quá trình giải quyết các kiến nghị liên quan thủ tục giải phóng mặt bằng, gia hạn vốn đầu tư có thể không đảm bảo đúng tiến độ đã cam kết, khiến dự án kéo dài, tăng chi phí. Do đó, bà yêu cầu cơ quan quản lý nhà nước không chỉ báo cáo, đề xuất trên giấy mà phải trực tiếp đeo bám, sát sao, làm sao đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng để chủ đầu tư đảm bảo dự án “về đích đúng hẹn”.

“Trong lần thị sát dự án mới nhất do UBND TP tổ chức, các quận, huyện đã cam kết đến 30.6 sẽ bàn giao toàn bộ mặt bằng để nhà đầu tư thực hiện cam kết dự án về đích vào cuối 2019, đưa vào hoạt động trong quý 1/2020 nhưng với tốc độ thực hiện như hiện nay, tôi e rằng khó. Các quận, huyện cần đeo bám, sốt sắng hơn nữa, thực hiện theo đúng cam kết vì đây là dự án quy mô lớn, tác động mạnh tới đời sống nhân dân. UBND sẽ sớm tổ chức buổi làm việc với các quận, huyện để trực tiếp lắng nghe khó khăn, tháo gỡ, tiếp sức cùng địa phương giúp đẩy nhanh tốc độ dự án” – Chủ tịch HĐND TP Nguyễn Thị Lệ khẳng định.

https://thanhnien.vn/tai-chinh-kinh-doanh/du-an-10000-ti-chua-chac-giup-tphcm-thoat-ngap-1081527.html

Đê chắn Cửa Đại cổ và trẻ

Hà Quang Hải

Gần đây một số tờ báo đưa tin về sự xuất hiện ‘đảo cát’ ở vùng biển Hội An. Đã có những đợt khảo sát, có hội thảo về nguyên nhân hình thành ‘đảo cát’ nhưng dường như chưa có sự thống nhất. Thực ra việc hình thành ‘đảo cát’ không phải là câu chuyện mới mẻ. Trong quá khứ, ở Cửa Đại đã từng tồn tại ‘đảo cát’ dài hơn 3 km, rộng 250 m. ‘Đảo cát’ chính là đê cát chắn cửa sông, một dạng địa hình đặc trưng thuộc cấu trúc cửa sông Liman (cửa sông tạo đê chắn), là một trong bốn kiểu cửa sông phổ biến trên thế giới. Bài viết này trình bày sơ lược về cửa sông Liman; đặc điểm hình thái, sự phá hủy đê chắn Cửa Đại cổ và quá trình hình thành đê chắn trẻ, cái được gọi là ‘đảo cát’ vùng biển Hội An hiện nay.

  1. Cửa sông Liman

Liman mượn từ tiếng Nga (Лиман), từ này lại có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp cổ có nghĩa là vịnh hoặc bến cảng. Liman hình thành ở cửa sông mở rộng, nông nơi dòng chảy bị chặn bởi đê cát chắn cửa sông (gọi chung là đê chắn). Đê chắn có thể là trầm tích biển (được tạo ra bởi dòng chảy ven biển) hoặc dòng chảy sông (đê cát được tạo ra bởi dòng chảy của một sông lớn tại điểm hợp lưu) [1].

Một thuật ngữ khác đồng nghĩa với Liman là Guba (губа) được sử dụng trong các văn liệu của Nga cho các cửa sông bờ biển ở phía bắc Nga [1]. Trong chuyên khảo về địa mạo, địa chất biển ở các nước Tây Âu, Hoa Kỳ, kiểu cửa sông như Cửa Đại được phân loại cửa sông tao đê chắn (bar built estuary) [2; 3].

Nhiều cửa sông ở Trung Bộ thuộc kiểu Liman với các đê chắn được hình thành do tích tụ trầm tích của dòng chảy ven bờ. Phía trong đê chắn là vũng cửa sông thường rộng và nông. Các đê chắn bịt kín cửa sông khi động lực biển chiếm ưu thế và bị xuyên thủng khi dòng chảy sông trở lên mạnh mẽ vào mùa lũ. Những chỗ đê chắn bị xuyên thủy gọi là ‘phá’ như trường hợp phá Tam Giang, Thừa Thiên Huế.

Dòng chảy ven bờ (long shore drift) di chuyển cát từ bãi biển, bờ biển để tạo nên các đê chắn cửa sông (Hình 1). Tùy thuộc vào hướng gió thịnh hành mà các đê chắn có hình thái và mức độ phát triển khác nhau (Hình 2).

Hình 1. Dòng ven bờ di chuyển cát (trái); đê chắn hình thành tại các cửa sông (phải). Nguồn: internet
Hình 2. Đê chắn cửa sông Ba từ 2 phía (trái); đê chắn cửa sông Ray từ 1 phía kéo dài tới Lộc An (phải). Nguồn ảnh: Google Earth
  1. Giải đoán tư liệu viễn thám khu vực Cửa Đại

Giải đoán ảnh vệ tinh và ảnh hàng không theo thời gian là cơ sở đánh giá sự tồn tại hay phá hủy đê chắn cổ cũng như quá trình hình thành đê chắn trẻ.

1984 – 1989: ảnh 1984 (Hình 3) cho thấy Cửa Đại có hai đê chắn: Đê chắn Bắc (Đê Bắc) tiếp giáp bờ biển Hội An có dạng hơi vòng cung, dài 2,6 km, rông  trung bình 250 m; Đê chắn Nam (Đê Nam) dạng mũi cát gắn vào bờ biển Duy Hải, dài 600 m. Lạch nước sâu (cửa mở) chay giữa Đê Nam và đầu phía đông Đê Bắc, rộng khoảng 200 m. Năm 1989, phần giữa Đê Bắc nhô cao hơn, cửa mở rộng hơn (Hình 3).

Hình 3: Đê chắn Cửa Đại trên ảnh vệ tinh năm 1984 và 1989. Nguồn ảnh: Google Earth

Ảnh hàng không năm 1988 cho thấy rõ các dạng địa hình Cửa Đại gồm: Đê Bắc với phần phía tây bắc đang được dòng ven bờ bổ sung trầm tích. Bãi bồi Hội An và Đê Nam bồi tụ khá rõ. Cửa mở (cửa thoát) phân bố đầu phía đông nam của Đê Bắc (Hình 4).

Hình 4: Đê chắn Cửa Đại trên ảnh hàng không năm 1988

1990 – 1999: hình thái đê chắn cửa sông biến đổi nhanh (Hình 5). Trên ảnh 1991, Đê Bắc đã gắn vào bờ biển Hội An, duỗi thẳng, dài  2,0 km; phần phía đông Đê Bắc và mũi Đê Nam bị phá hủy, cửa thoát hướng về phía đông. Trên ảnh 1995, hình dạng Đê bắc và Nam như hai mỏ neo, xuất hiện một gờ ngầm cửa sông. Trên ảnh 1997, Đê Bắc nhập vào bãi bồi, Đê Nam biến mất; trên ảnh năm 1999, trầm tích cửa sông bị đẩy ra xa, biểu hiện bãi ngầm cách cửa sông khoảng 1,3 km.

Hình 5: Biến động đê chắn Cửa Đại thời đoạn 1990 -2009. Nguồn ảnh: Google Earth

2000 -2009: Đê chắn không còn tồn tại, cửa sông hình thành thùy trầm tích nhưng chưa rõ nét (ảnh 2009). Mũi cát Duy Hải biểu hiện bồi tụ về phía đông (Hình 6).

Hình 6: Đê chắn hoàn toàn biến mất, dòng chảy sông đẩy trầm tích ra xa. Nguồn ảnh: Google Earth

2010 – 2019:  hình dạng bãi bồi mũi Hội An và mũi Duy Hải biến đổi nhanh do xâm thực. Trầm tích Cửa Đại dạng thùy thấy rõ hơn trên ảnh 2015, 2017; đầu thùy xuất hiện đê ngầm. Cuối năm 2018, đê ngầm nổi lên tạo thành ‘đảo cát’ (Hình 7).

Hình 7: Đê ngầm Cửa Đại hình thành tại đầu thùy trầm tích; theo thời gian, đê ngầm phát triển và nhô trên mặt nước thành ‘đảo cát’. Nguồn ảnh: Google Earth
  1. Thảo luận

Đê chắn cổ: từ 1984 (có thể sớm hơn) đến 1989, gió đông bắc tạo dòng chảy ven bờ vận chuyển trầm tích về Cửa Đại hình thành Đê Bắc. Dòng ven bờ nam Cửa Đại yếu hơn chỉ hình thành đê chắn nhỏ dạng mũi cát. Hai đê chắn có tổng chiều dài hơn 3 km, bít gần kín Cửa Đại, tàu bè có lẽ chỉ di chuyển qua cửa mở khoảng 200 m (Hình 3, 4).

Phá hủy đê chắn cổ: Từ 1990 – 2009, dòng chảy sông mạnh hơn đã phá hủy hoàn toàn hai đê chắn. Trầm tích bị đẩy ra xa cửa sông (Hình 5, 6).

Hình thành đê chắn trẻ: từ 2010 đến 2017, một đê ngầm bao quanh đầu thùy trầm tích dần hình thành và ngày càng rõ nét. Năm 2018 một phần đê ngầm đã nhô lên mặt biển, tới đầu năm 2019 lộ thành ‘đảo cát’ với chiều dài khoảng 850 m, rộng 200 m (Hình 7).

Các hình 8, 9 và 10 cho thấy đê chắn trẻ phát triển khá nhanh. Khi nhô lên mặt biển, sóng tác động vào đê chắn tạo một dòng chảy ven bờ mới tiếp tục di chuyển trầm tích về phía nam. Cả phần nhô cao và phần ngầm đã định hình một đê chắn bọc quanh Cửa Đại rõ rệt (Hình 10).

Hình 8: Ảnh ngày 26/4/2017 cho thấy đê chắn ngầm phát triển nhanh, một vài diện tích đã nhô trên mặt biển (đốm trắng trong vòng tròn đỏ). Nguồn ảnh: Google Earth
Hình 9. Ảnh ngày 7/3/2018. Bãi bồi cửa sông tiếp tục bị phá, đê chắn nhô trên mặt biển tại đầu thùy trầm tích. Nguồn ảnh: Google Earth
Hình 10. Ảnh ngày 2/3/1019 cho thấy một đê chắn bao quanh Cửa Đại đã được định hình rõ nét. Các đốm trắng nhỏ bao quanh thùy trầm tích là biểu hiện tác động của sóng vào đê chắn. Nguồn ảnh: Google Earth

Như vậy việc phá hủy đê chắn cổ và hình thành đê chắn mới cách xa cửa sông cho thấy động lực dòng sông đã trở lên mạnh hơn. Dòng chảy sông mạnh hơn là do tác động nhân sinh như mất diện tích rừng đầu nguồn, dòng chảy mùa lũ cộng hưởng với việc xã lũ từ các nhà máy thủy điện.

Thời gian tới, đê chắn sẽ tiếp tục mở rộng và nhô cao. Đê chắn Cửa Đại sẽ tạo thành vòng cung dài khoảng 5 km, khi đó việc di chuyển tàu bè sẽ thật sự khó khăn. Đê chắn phát triển sẽ đẩy dòng chảy về bờ biển Duy Hải, gây xói lở bờ biển này.

  1. Giải pháp

Nghiên cứu xây dựng kè luồng để cố định Cửa Đại. Kè luồng sẽ tạo điều kiện cho tàu bè qua cửa sông dễ dàng, đồng thời ngăn chặn sự phát triển đê chắn lấn về phía nam.

Tiến hành xây dựng một số mỏ hàn dọc bờ biển Hội An (bờ biển phía bắc Cửa Đại) để hạn chế sự phá hủy của sóng vào bờ biển và sự di chuyển cát của dòng chảy ven bờ.

  1. Kết luận

Khoảng 40 năm trước, Cửa Đại đã từng có hai đê chắn. Sự gia tăng động lực dòng chảy sông do hoạt động của con người từ những năm 1990 trở lại đây đã phá hủy hai đê chắn này để hình thành một đê chắn trẻ cách xa cửa sông hơn. Do được bổ sung bởi một lượng trầm tích đáng kể từ dòng ven bờ, đê chắn trẻ phát triển nhanh chóng trở thành ‘đảo cát’ ngày càng nhô cao và mở rộng.

Đê chắn cổ và trẻ phản ảnh sự tương tác sông biển vùng cửa sông Liman hay cửa sông tạo đê chắn, là loại cửa sông khá phổ biến trên thế giới. Có thể nói vị trí hình thành đê chắn trẻ phản ánh sự cân bằng động lực sông biển hiện nay ở Cửa Đại.

Xây dựng kè luồng Cửa Đại và một số mỏ hàn bờ biển Hội An là cách tốt nhất để tàu bè qua cửa sông thuận tiện, đồng thời giảm thiểu xói lở bờ biển. Kè luồng được xây dựng sẽ trở thành một điểm mới thu hút khách du lịch đến thăm quan, tìm hiểu sự tiến hóa Liman Cửa Đại và lịch sử đô thị cổ Hội An ở cửa sông này.

Tài liệu tham khảo

[1]. Liman (landform): https://www.revolvy.com/main/index.php?s=Liman%20(landform)&item_type=topic

[2]. Estuaries. https://www.niwa.co.nz/education-and-training/schools/students/estuaries

[3]. Robin Davidson-Arnott. 2010. An Introduction to Coastal Processes and Geomorphology. Cambridge University Press.

Ý kiến trái chiều về dự án lấn sông xây biệt thự ở Đà Nẵng

“Điều này trái ngược với xu thế hiện nay trên thế giới trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Đó là chuyển từ khống chế dòng chảy theo ý muốn của con người sang dành không gian cho sông (rooms for rivers), dành không gian cho giao tiếp giữa con Người với Thiên nhiên”. (1)

Chuyên gia lo ngại việc Đà Nẵng cho triển khai các dự án bất động sản bằng việc đổ đất đá xuống sông Hàn sẽ gây ách tắc dòng chảy.

Những ngày này người dân Đà Nẵng đi qua cầu Thuận Phước nhìn sang sẽ thấy ở cửa sông khu đất nhô hẳn ra mặt nước, đã được làm bờ kè bê tông kiên cố dài 731 m. Đây là diện tích thuộc dự án bất động sản và bến du thuyền Đà Nẵng. Cạnh đó là một dự án khác cũng nằm ở bờ Đông sông Hàn (quận Sơn Trà).

Hai dự án này đều đã được thành phố cấp phép cho xây dựng khu biệt thự nghỉ dưỡng, căn hộ cao cấp, toà nhà cao tầng (phía đường Trần Hưng Đạo và Lê Văn Duyệt).

Năm năm trước

Khu vực dự án bất động sản và bến du thuyền sau 5 năm. Ảnh: Nguyễn Đông

Dự án bất động sản và bến du thuyền Đà Nẵng được phê duyệt từ năm 2009 và 10 năm qua đã nhiều lần điều chỉnh quy hoạch. Cụ thể, năm 2017, thành phố điều chỉnh quy hoạch theo hướng giảm diện tích từ hơn 17 ha xuống còn gần 12 ha, trong đó giữ nguyên diện tích đất và giảm diện tích mặt nước từ trên 6 ha xuống một ha.

Ngoài ra, khu vực bờ sông điều chỉnh từ 13 khối tháp cao tầng còn hai khối tháp (từ 16 – 33 tầng) và 57 căn biệt thự; duy trì lối đi công cộng ven sông rộng 8 m.

Từ năm 2016, người dân Đà Nẵng đã gửi phản ánh trên hệ thống chính quyền điện tử thành phố, với lo lắng dự án đổ đất lấn sông ở vị trí cửa sông Hàn sẽ gây ảnh hưởng đến dòng chảy, đặc biệt là mùa mưa lũ. Sở Xây dựng sau đó có văn bản trả lời, khẳng định không ảnh hưởng.

Theo Sở này, trước khi đồng ý cho nhà đầu tư xây dựng bờ kè và làm dự án, thành phố đã khảo sát điều kiện địa chất, nghiên cứu dòng chảy và lấy ý kiến các đơn vị liên quan. Việc làm tuyến đê, kè này nhằm mục đích “đảm bảo an toàn cho khoảng 500.000 người dân tại các khu đô thị Mân Quang, khu dân cư làng cá Nại Hiên Đông, chống sạt lở bờ sông, bảo vệ các công trình kiến trúc…”.

Ông Thái Ngọc Trung – Phó Giám đốc Sở Xây dựng cũng nhấn mạnh hai khu đất trên “không phải là dự án lấn sông”.

“Bờ kè quy hoạch từ năm 2008, còn các dự án được cấp phép sau. Chủ đầu tư đổ đất trên diện tích quy hoạch bờ kè nên không phải là lấn sông”, ông Trung cho biết.

Chuyên gia thuỷ lợi Huỳnh Vạn Thắng – nguyên Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn Đà Nẵng cho biết, ông là người trực tiếp thẩm định dự án bất động sản và bến du thuyền và đưa ra ý kiến tham mưu cho thành phố triển khai.

Lý giải việc dự án không ảnh hưởng đến dòng chảy sông Hàn, ông Thắng nói từ thời Pháp thuộc đã cho xây dựng một bờ kè dẫn dòng từ sông Hàn ra đến cảng Tiên Sa (dưới bán đảo Sơn Trà), nhờ đó dòng sông không bị bồi lấp hay thay đổi dòng chảy trong hơn 100 năm qua.

“Dự án đang triển khai nằm trong tuyến đê kè phía trong giúp chống sạt lở bờ sông, không lấn ra lòng sông vì không vượt qua bờ kè dẫn dòng thời Pháp, nghĩa là không cản trở dòng chảy. Ở đây có chăng vấn đề là mất mỹ quan nơi cửa sông”, ông Thắng nói.

KTS Hồ Duy Diệm nêu quan điểm “Đà Nẵng nên dừng dự án ở cửa sông”. Ảnh: Nguyễn Đông.

Nhiều chuyên gia đã phản bác lại lập luận của ông Thắng và Sở Xây dựng. “Dự án rõ ràng đã thu hẹp dòng chảy tự nhiên của sông Hàn, gây ra xung đột khi nước từ thượng nguồn thoát ra biển”, KTS Hồ Duy Diệm – Chủ tịch Hội bảo vệ lưu vực và dải biển Việt Nam nói.

Theo chuyên gia này, lòng sông Hàn bị nhồi đất và các trụ kè bê tông cứng thì sau này sẽ xảy ra hệ lụy; khi hai bên bờ bê tông hóa dĩ nhiên lòng sông sẽ bị bào sâu lớp cát để nước kịp chảy; nếu nước không thoát kịp thì gây ngập úng. Hơn nữa, theo thời gian, đoạn cửa sông bị thắt lại, nước sẽ khoét sâu đáy hai bên bờ khiến bờ có thể đổ sập.

“Sở và các đơn vị đã tham mưu cho thành phố cấp phép, dĩ nhiên họ khẳng định là đúng. Nhưng ngay khi dự án chưa triển khai, dư luận phản ứng thì thành phố nên cho tạm dừng để tổ chức hội thảo, lấy ý kiến chuyên gia. Tôi đề nghị dừng dự án và hoàn trả lại nguyên trạng cho dòng sông”, ông Diệm nói thêm.

PGS, TS Vũ Trọng Hồng – nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Chủ tịch Hội Thuỷ lợi Việt Nam cho rằng, chính quyền Đà Nẵng không nên để doanh nghiệp đổ đất xuống sông Hàn làm dự án bất động sản, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu rõ rệt như hiện nay.

“Trên thế giới không ai đi lấn sông cả, trong khi đó sông Hàn lại rất nhỏ”, ông Hồng nói và cho rằng dòng sông hình thành từ tự nhiên, trải qua những trận mưa, lũ từ thượng nguồn đổ về xói dần và tạo thành dòng ổn định. Do đó phải giữ đủ diện tích để tiêu nước mưa và thoát lũ. Nếu lấn sông sẽ gây ra ngập úng, chưa kể còn ảnh hưởng đến tiêu nước ngầm.

Hai dự án ven sông đang đồng loạt triển khai hạ tầng trước khi xây dựng nhà cửa. Ảnh: Nguyễn Đông.

TS Hồng đề xuất Đà Nẵng giao cơ quan chuyên môn tính toán, với lượng nước mưa dự báo trong bao nhiêu năm thì dòng sông có thể dâng nước lên bờ và gây ngập. Nhiều nước ở châu Phi và Nhật Bản đã gặp tình cảnh khi lũ tràn lên thì dân chạy không kịp. Trong khi đó mật độ dân cư ven sông Hàn đang ngày càng đông lên.

Vẫn theo ông Vũ Trọng Hồng, ngành nông nghiệp Đà Nẵng dựa vào những số liệu trước đây để tham mưu cho thành phố cấp phép dự án cũng cần phải xem lại. Vì đang trong thời kỳ biến đổi khí hậu nên tất cả những số liệu cũ không còn phù hợp nữa.

“Các nước đang chung tay chống biến đổi khí hậu. Đà Nẵng lại cho đổ đất đá xuống sông, rồi xây dựng bê tông hóa là không nên. Sông Hàn cần được mở rộng ra nữa mới giúp tiêu nước cho khu đô thị trong tương lai, chứ không nên lấn và không được lấn”, ông Hồng nhấn mạnh.

Nguyễn Đông

Nguồn: https://vnexpress.net/thoi-su/y-kien-trai-chieu-ve-du-an-lan-song-xay-biet-thu-o-da-nang-3910750.html

(1) Trích từ “Dự án Cái Lớn-Cái Bé: Lý do không thế phê duyệt của GS. TSKH, Nguyễn Ngọc Trân; Nguồn: https://www.thiennhien.net/2018/09/14/du-an-cai-lon-cai-be-ly-do-khong-the-phe-duyet/

 

Phú Quí – Hòn đảo hoang sơ, con người hiền hậu

Giữa tháng 3, cô Phương Chi mời đi đảo Phú Quí để tìm hiểu những giá trị địa chất – địa mạo phục vụ cho luận án sắp tới. Phương Chi thông báo có Quế Nam (mới bảo vệ luận văn thạc sỹ) và bạn Ngọc Nhiên làm khóa luận về địa du lịch cùng đi; vậy thì đi thôi.

Từ năm 1995 khi tham gia lập bản đồ địa chất Bình Thuận đã rất muốn ra đảo Phú Quí, những năm gần đây khi nghiên cứu về di sản địa chất, địa mạo phục vụ bảo tồn giá trị tự nhiên và phát triển du lịch lại thôi thúc người viết bài này ra đảo.

1.Hành trình tới đảo

14:00 ngày 03/04 bốn thày trò trên xe du lịch The Sing Tourist tại 273 Đề Thám bắt đầu hành trình. 18:30 đến Homestay Cô Tư Phan Thiết tại 160 Đường Hiền Vương. Homestay nhỏ, bài trí đơn giản nhưng mọi người đều cảm nhận được sự thân thiện: một sơ đồ kiểu mindmap giới thiệu các điểm du lịch, một không gian nhỏ gắn ảnh các du khách để lại, một kệ sách nhỏ, một bàn ăn nhỏ, mấy ghế đu và võng, mấy chậu hoa. Đêm đó, những trận mưa đầu mùa làm cho Phan Thiết có vẻ dịu hơn.

Homestay Cô Tư tại 160 Hiền Vương, Phan Thiết
Homestay Cô Tư Phan Thiết tại 160 Hiền Vương
Một góc Homestay Cô Tư Phan Thiết

Sáng 04/04 cô My (chủ quán) gọi xe đưa bốn thày trò ra bến tàu. Tàu Superdong mới hoạt động, thời gian đi Phú Quí là 2,5 giờ, giá vé 350.000 đ/người, vé cho người cao tuối (trên 60) là 295.999 đ, lần đầu tiên trong đời được giảm vé. Tàu khởi hành lúc 9:30, đến bến tàu đảo Phú Quí lúc 12:00. Giỏi ‘Phú Quí’ và Sang đã chờ nhóm ở bến tàu. Đưa 2 xe máy cho thày trò, Sang dẫn mọi người về Homestay Chú Tư nghỉ vì Homestay Cô Sang (mẹ Giỏi) nơi mà nhóm đặt trước chưa bố trí được chỗ do du khách muốn ở lại thêm trên đảo.

2. Khảo sát

15:00 chiều 04/04 điểm khảo sát đầu tiên là Núi Cấm, chùa Linh Bửu, đuốc Bác Hồ và Hải đăng cao 18 m. từ Hải Đăng có thể quan sát, chụp ảnh núi Cao Cát phía đông, địa hình phía nam đảo, các thôn thuộc xã Ngũ Phụng phía tây nam, bờ biển tây và bờ biển bắc. Điểm khảo sát thứ hai là bờ biển mũi Bà Giàng, bờ biển Mũi Mom và ngắm hoàng hôn từ Mũi Mom.

Đảo xanh Phú Quí nhìn từ Đèn biển trên Núi Cấm. Tại đây có thể thấy đảo Hòn Tranh ở phía nam

7:00 ngày 05/05 khảo sát núi Cao Cát, chùa Linh Sơn. Tại đây hướng dẫn các bạn quan sát địa hình, địa mạo, đo thế nằm các lớp trầm tích núi lửa. Tại đỉnh núi Cao Cát (cao 89 m) có thể quan sát bờ biển phía đông với mũi Doi thày – Hòn Đen – Hòn Giữa – Hòn Đỏ có dạng vòng cung, địa hình phía nam đảo, núi Cấm phía Tây.

Lên chùa Linh Sơn trên núi Cao Cát

Buổi trưa ra nhà bè ở Lạch Dù thưởng thưc mấy món hải sản tươi sống. 14:30 sang đảo nhỏ Hòn Tranh. Các điểm khảo sát gồm Vũng Phật, bãi Nam, hang Đú. 17:00 về lại đảo lớn và chạy đến bờ kè Ngũ Phụng đón hoàng hôn.

Ngày 06/04 khảo sát các đồi cát đỏ đường Lý Thường kiệt, đồi bazan đường Ngô Quyền, Đường hầm xẻ đôi, gành Hang, cột cờ Phú Quí, dốc Phượt, đồi Ông Đụn. Nhiều cấu trúc địa chất đẹp, quan hệ địa tầng xuất lộ như đơn nghiêng của trầm tích núi lửa, bazan lỗ rỗng xen bazan đặc xít, mặt cắt vỏ phong hóa trên bazan… địa mạo cũng khá đa dạng: vách biển, thềm biển, mũi nhô, bãi cát…

Buổi chiều thăm quan Vạn An Thạnh, chùa Linh Quang, đền thờ công chúa Bàn Tranh và ra đón hoàng hôn tại bờ biển Long Hải.

Chuẩn bị đón hoàng hôn
Hoàng hôn trên biển Long Hải

3. Vài nét về tài nguyên địa chất – địa mạo

Núi Cấm cao 108 m là núi lửa kiểu vòm, lộ bazan màu xám đen đặc xít, vỏ phong hóa trên bazan kết tảng, rắn chắc, những khối lăn kích thước tới 1 m3. Hai khối laterit đặt tại cổng chùa Linh Bửu là laterit trên đá bazan Núi Cấm.

Cảnh quan Núi Cấm nhìn từ núi Cao Cát

Núi Cao Cát cao 89 m, quan sát hình thái tại thực địa, thế nằm các lớp cát kết tuf, bột kết tuf, dăm sạn chứa nhiều mảnh và khối đá bazan cho thấy đây là cấu trúc phun nổ. Giới hạn núi lửa là chân phía tây nam núi Cao Cát và một đường gờ dạng vòng cung từ Doi Thày qua Hòn Đen – Hòn Giữa – Hòn Đỏ đến mũi Long Hải ở phía đông.

Phía sau Phương Chi là di tích vòng cung núi lửa Doi thày – Hòn Đen – Hòn Giữa – Hòn Đỏ
Đo thế nằm các trầm tích núi lửa trên đỉnh núi Cao Cát

Gò Gành Hang cao 45 m, hình thái và thế nằm các lớp đá cho phép dự đoán đây là núi lửa kiểu trung tâm. Khoảng hơn nửa khối lượng phía đông núi lửa bị biển xâm thực tạo nên các dạng địa hình bờ biển ấn tượng như các gành đá, thềm biển, vách biển, bãi cát…

Các lớp cát kết tuf và bazan lỗ rỗng tại Gành Hang

Cát đỏ Phan Thiết trên đảo Phú Quí

Bề mặt cát đỏ cao 30 – 40 m phân bố khá rộng ở trung tâm đảo, thành phần chủ yếu là cát thạch anh hạt mịn, gắn kết yếu. Nhìn chung màu sắc, thành phần và cấp hạt khá giống với cát đỏ Phan Thiết.

Cát đỏ Phan Thiết trên đảo Phú Quí
Cát đỏ Phan Thiết trên đảo Phú Quí

Các bãi biển cát trắng mịn

Bãi cát vịnh Triều Dương, bãi Nhỏ và bãi Nam (đảo Hòn Tranh) đều là những bãi tắm đẹp, hoang sơ, cát trắng mịn ven chân vách đá núi lửa và chìm dần xuống nước biển trong xanh.

Đi bè xốp từ tàu vào bãi Nam đảo Hòn Tranh

Đa dạng địa hình bờ biển xâm thực

Sự phá hủy của sóng biển vào nền đá bazan dòng chảy, đá vụn núi lửa hay đá cát kết đã tạo nên sự đa dạng địa hình bờ biển xâm thực. Vô số dạng địa hình được đặt tên dựa vào hình dạng như: mũi Gò Cao, bàu Mực Khô (tảng đá giống con mực khô), mũi Xương Cá, gò Móng Tay; dựa vào màu sắc như: mũi Đá Đen, bãi đá bàn Than, bàu đá Đỏ; đặt theo tên người như mũi Doi Thày, mũi Bà Giàng, bàu Ông Giao, hay đặt tên theo truyền thuyết như Vũng Phật.

Vũng Phật phía nam đảo Hòn Tranh

4. Người dân đảo

Những người dân mà chúng tôi gặp đều rất thân thiện, luôn sẵn sàng và nhiệt tình trao đổi những thông tin mà nhóm quan tâm.

Giỏi ‘Phú Quí’ và các bạn trẻ làm du lịch

Giỏi ‘Phú Quí’ tận tình chỉ dẫn những điểm du lịch hấp dẫn trên đảo mà nhóm cần khảo sát, cung cấp số điện thoại những nhân vật am hiểu về danh thắng và lịch sử để nhóm tìm gặp. Sang (chủ homestay Chú Tư) chỉ dẫn cho nhóm đường đi, những nơi thưởng thức món ăn như nhà Bè ở Rạch Dù, quán Ông Già, các quán ăn sáng ở đường Võ Văn Kiệt. Huấn và My dẫn nhóm qua Hòn Tranh thăm quan Vũng Phật, Hang Đú và bãi Nam. Giỏi, Sang, Huấn, My thuộc nhóm tám bạn trẻ làm du lịch đảo Phú Quí.

Giỏi ‘Phú Quí’ đang trao đổi với nhóm về các vị trí khảo sát

Bác Trần Trọng

Qua số điện thoại ghi ở công chùa, chúng tôi liên hệ để gặp bác Trần Trọng quản lý Vạn An Thạnh. Chỉ sau 10 phút bác đã đến mở cửa bảo tàng, giới thiệu cặn kẽ về bộ xương cá nhà táng (thuộc họ cá voi) có chiều dài trên 17 m. Bác Trọng cũng cho biết, đầu năm 2016, Ban quản lý khu di tích lịch sử Vạn An Thạnh đã tiếp nhận một ông Lụy (cá voi chết – cách gọi trang trọng trong tín ngưỡng ngư dân) lớn hơn cá voi ở bảo tàng do ngư dân Bình Định lai dắt từ vùng biển phía nam đảo Phú Quí. Nghi thức an táng ông Lụy đã được tiến hành tại vịnh Triều Dương.

Bác Trọng giới thiệu về Vạn An Thạnh

Bác Đỗ Kim Long

Qua Giỏi ‘Phú Quí’ chúng tôi có số điện thoại của bác Đỗ Kim Long quản lý chùa Linh Quang, bác chính là tác giả bài thơ mô tả cảnh đẹp đảo Phú Quí viết trên phiến đá bazan đặt tại cổng Chùa. Tấm bản đồ mà nhóm mang theo được trải trên nền sân chùa, từng vị trí trên đảo Phú Quí, nhất là đảo nhỏ Hòn Tranh được bác chỉ dẫn chi tiết. Bác Long cũng lược kể về lịch sử Chùa Linh Quang, về một vụ cháy lớn làm hư hại các pho tượng lúc chùa còn là nhà tranh, về câu chuyện Vũng Phật. Có nhiều công việc phải giải quyết nhưng bác Long vẫn dành gần 2 giờ để chỉ cho chúng tôi về Phú Quí.

Bài thơ mô tả cảnh đẹp đảo Phú Quí. Từ bài thơ này nhóm tìm gặp bác Đỗ Kim Long (tác giả bải thơ) để xác định các địa danh trên bản đồ
Bác Đỗ Kim Long trao đổi với nhóm về các địa danh trên đảo Phú Quí

Vũng Phật, một vũng nhỏ khoét vào vách đá vụn núi lửa ở tây nam Hòn Tranh. Người dân Phú Quý nói rằng, khi chùa Linh Quang bị cháy, tượng phật bị thiêu rụi; tại vũng này có một linh thạch dáng phật nổi lên vào những ngày trời xanh, biển lặng. Ngư dân đã thỉnh tượng phật về đặt tại chùa Linh Quang để thờ cúng. Kể từ đó đảo Phú Quí thanh bình, dân đảo an lành. Vũng Phật đến giờ vẫn là chỗ dựa tinh thần của ngư dân khi ra khơi đánh bắt cá, tôm.

Bác Năm Quang

Khảo sát khu vực Gành Hang xong, chúng tôi ghé quán nước bác Năm Quang ở lối vào cột cờ Phú Quí. Các hũ rượu ngâm dứa tươi màu nâu thẫm rất bắt mắt, thế là câu chuyện về các cây thuốc trên đảo được bác Năm Quang say sưa kể: rượu dứa trị sỏi thận, hạn chế bệnh tiểu đường; cây ngũ trảo (từ bi) trị bệnh phong, đau nhức; cây chân âm có tác dụng điều hòa máu cho sản phụ; cây rau lẻ (hải sâm) trị bệnh phát ban, nấu canh. Bác năm Quang kể thời trẻ thường đi lấy cây thuốc cho mọi người, đó là việc làm từ thiện mà bác yêu thích.

Hỏi bác Năm Quang về những cây làm thuốc trên đảo Phú Quí

5. Trở về

Ba ngày trên đảo trôi qua thật nhanh, lộ trình và khối lượng đặt ra cho chuyến đi về cơ bản hoàn thành, nhưng để hiểu biết về tự nhiên, văn hóa/lịch sử của hòn đảo này cần thời gian hàng tháng, hàng năm.

Tiếc nhất trong chuyến đi tới đảo lần này là không đón được bình minh ở Gành Hang do không đặt được chỗ khách sạn tại Vịnh Triều Dương.

6:30 ngày 07, trả hai xe máy, Giỏi ‘Phú Quí’ nói mọi người cứ để xe (cả chìa khóa xe) tại bến tàu.

7:00 về Phan Thiết trên tàu Hưng Phát, tàu cũ hơn, chạy chậm hơn, trên 60 tuổi lại không được giảm vé (hình như trên 70 mới được xem là người cao tuổi). Nhưng đi tàu Hưng Phát được ngồi trên mui để ngắm biển, trời bao là và đảo Phú Quí từ khơi xa.

11:00 tàu tới cảng Phan Thiết, ăn trưa tại cảng. 12:00 lên tàu hỏa để trở về Sài Gòn – kết thúc một chuyến đi đẹp đến Phú Quí – Hòn đảo hoang sơ, con người hiền hậu.

H & H